12. Topologia gestów wg. McNeilla

Komunikacja niewerbalna jest tematem wielu rozpraw naukowych, w których analizowana jest z różnych punktów widzenia. Głównym celem tych opracowań jest próba określenia znaczenia w procesie komunikacji. David McNeill językoznawca pracujący na Uniwersytecie w Chicago, również podjął ten temat, badając relację pomiędzy gestami, a językiem. McNeill twierdzi, że gesty są integralną częścią języka, a nie tylko stanowią dla niego tło. W badaniach nad gestami prowadzonymi przez Zakład Badań Wizualnych i Interakcji ASP Katowice pomijany jest aspekt relacji do języka. Mimo to prześledzenie i poznanie dokonań McNeilla w tym zakresie pozwala spojrzeć na problem gestów z innej strony, zapoznać się innymi hipotezami dotyczącymi tego zagadnienia.

Topologia gestu według Davida McNeilla

Marta Więckowska. Wykład wygłoszony na Konferencji „Obrazy i obrazowanie w dobie mediów elektronicznych” Akademia Sztuk Pięknych w Katowicach – Rondo Sztuki Katowice 20‐21 listopada 2008

Komunikacja niewerbalna jest tematem wielu rozpraw naukowych, w których analizowana jest z różnych punktów widzenia. Głównym celem tych opracowań jest próba określenia znaczenia w procesie komunikacji. David McNeill językoznawca pracujący na Uniwersytecie w Chicago, również podjął ten temat, badając relację pomiędzy gestami, a językiem. McNeill twierdzi, że gesty są integralną częścią języka, a nie tylko stanowią dla niego tło. W badaniach nad gestami prowadzonymi przez Zakład Badań Wizualnych i Interakcji ASP Katowice pomijany jest aspekt relacji do języka. Mimo to prześledzenie i poznanie dokonań McNeilla w tym zakresie pozwala spojrzeć na problem gestów z innej strony, zapoznać się innymi hipotezami dotyczącymi tego zagadnienia.

Rozprawa jest relacją z moich obserwacji dotyczących przeprowadzonych przez McNeilla badań i stawianych przez niego teorii dotyczących określenia funkcji i pozycji gestów w procesie komunikowania się.

Punktem wyjścia McNeilla jest stwierdzenie, iż gesty są ściśle powiązane z językiem (parole – język wypowiadany). Gesty i język – to dwa różne kanały przekazywania informacji wyrażające te same myśli za pomocą różnych semiotycznych środków: obrazu i dźwięku.

Mowa i gest kontrastują ze sobą. Gest jest globalny, syntetyczny, momentalny, chwilowy oraz nie jest uszczegółowiony przez jakąkolwiek formę konwencjonalną. Mowa – lingwistyczna forma jest analityczna, kombinatoryczna, linearna, zdefiniowana przez społecznie ustalone zasady.
Forma gestu kształtuje się w momencie mówienia i jest zdeterminowana poprzez znaczenie, jakie gest ma nieść oraz kontekst, w którym się znajduje. W geście znaczenie jest globalne np. ruch dłoni w górę w określonym kontekście zarówno pokazuje: ruch, kierunek oraz to, że opisywany obiekt porusza się – jeden gest niesie w sobie trzy znaczenia. W języku znaczenie buduje się z niezależnych części znaczeniowych (morfemy), które układane są w określoną strukturą gramatyczną – z części do całości.

Synchronia gestu i języka tworzy kombinację sprzeczności wyrażającej te same jednostki idei – myśli. Proces formowania wypowiedzi przy pomocy dwóch różnych kanałów McNeill nazywa DIALEKTYKĄ języka i obrazu. Kombinacja języka i gestu jest niestabilna i dąży do stanu, w którym oba elementy będą wspólnie wyrażać myśli.

Gest i jego synchronizacja z mową są elementami dialektyki, które łączą się w jednostki zwane punktami wzrostu. Punkty wzrostu (growth points – GPs) łączą w sobie przeciwstawne sposoby myślenia – obraz i język. Mc Neil skupia się na aktualizacji w czasie rzeczywistym myśli i języka, traktując język wielokanałowo (multimodally) i w kontekście, który nazywa dynamicznym wymiarem (dynamic dimension).

Opozycja pomiędzy nimi istnieje nawet, jeśli treść w mowie i geście jest taka sama. W geście informacja jest ujmowania globalnie, jako całość i koncentruje się na jednym symbolu, który może być przekazywany poprzez kilka elementów mowy. Oba te elementy o tak różnych właściwościach wyrażające te same jednostki idei – myśli w odmiennych formach, będziemy określać jako współwyrażające.

Koncepcja dialektyki obrazowego języka McNeill rozszerza o koncepcję zainicjowaną przez Vygotsky, w latach 30 XX wieku:

„relacja myśli do słów nie jest rzeczą, ale jest procesem, ciągłym ruchem do tyłu i do przodu z myśli do słowa i ze słowa do myśli. W tym procesie relacja myśli do słowa przechodzi zmiany, także sama w sobie może być uważana jako rozwój funkcjonalnego zmysłu (functional sense). Myśl nie jest jedynie wyrażana w słowach; myśli przechodzą w stan istnienia przez nie.” (1987, p. 218)

McNeill dzieli gesty na trzy kategorie:
• Gesty sztuczne – American Sign Language
• Gesty kulturalne – np. Znak powodzenia, thumbs-up – uniesiony kciuk w górze, gesty te mogą pojawiać się bez mowy
• Gesty które pojawiają się naturalnie z mową.

McNeill w swojej pracy powołuje się na szereg Kendona, w którym podział gestów jest następujący:

Rodzaj 1
Gestykulacja – Gesticulation
Połączone z mową – Speech-Linked

Rodzaj 2
Pantomima – Pantomime
Emblematy – Emblems
Znaki – Signs

Rodzaj 1 – nieświadome gesty, nigdy nie występuje bez mowy
Rodzaj 2 – gesty zamierzone jako symbole

Jednym z elementów wyróżniającym poszczególne elementy kontinuum Kendona są ich relacje w stosunku do mowy. W jakim stopniu mowa jest niezbędnym „towarzystwem” dla gestów? oraz W jakim stopniu zmniejsza się gestykulacja oraz stopień w jaki gest pokazuje właściwości języka zwiększając jego rozpiętość ? Artykuł dotyczy gestów z grupy – gestykulacje, które występują tylko w „towarzystwie” mowy.

Pantomima jest niemym pokazem bez udziału mowy.
Emblematy są kulturowo ustanowionymi morfemami, takimi jak znak OK. i mogą się pojawiać z lub bez mowy. Język migowy jest całkowicie społecznie ukonstytuowanym językiem i łączy w sobie mowę, ale tylko jako konstrukcję . Podczas wypowiedzi gesty z grupy gestykulacja są dominujące i występują w 99% całego czasu dyskursów.

Językoznawcy stworzyli systematykę gestykulacji i gestów, które naturalnie pojawiają się z mową. Zostały ona podzielona na kilka klas:

Deictic
Gesty, które nie zmieniają się pod wpływem towarzyszącej treści mówionej . Pełnią pragmatyczną rolę, pojawiając się jako komentarz, wsparcie…. Mówiący podkreślają ważne punkty swojej wypowiedzi ruchem ręki w dół wykorzystując beat-rytmiczne gesty.

Iconic
Gesty przedstawiające wybrane cechy akcji lub opisywanego zdarzenia np. „jeździliśmy po całym mieście” – pokazywanie trasy ruchem ręki .

Metaphoric
Gesty są również reprezentacją, ale to co pokazują nie wiąże się z fizycznymi formami – forma gestów wywodzi się z powszechnych metafor np.”to się ciągle powtarza” – koliste ruchy dłoni.
Dzięki metaforom obrazy gestu nie posiadają limitów określających znaczenia. Metaforyczność jest fundamentalną własnością gestów, bez niej są one ograniczone do wąskiego obszaru określonych opisów. Metafora poszerza obraz gestu by mógł obejmować abstrakcyjne znaczenia np.: , „było strasznie dużo w tej książce” – obraz będący tym znaczeniem jest treścią, a książka jest pojemnikiem.

Mc Neaill zauważa, aby jednak nie traktować ich jako oddzielne kategorie, ale jako możliwość kombinacji różnych cech. Ostatecznym celem nie będzie klasyfikacja gestów, lecz identyfikacja zakresu każdej cechy.

Ilustracje przedstawiają poszczególne rodzaje gestów.

Moje badania własne w oparciu o eksperymenty przeprowadzane przez Davida McNeill’a.
Przeprowadziłam doświadczenie, którego celem była analiza gestów, występujących podczas wypowiedzi.
Zadaniem osób badanych było opisanie drugiej osobie filmu, który wcześniej został im zaprezentowany. Każda wypowiedź była rejestrowana, a następnie analizowana pod względem występujących gestów i ich relacji do słów. Obrazy znajdujące się powyżej są wynikiem tego badania.

Możemy podzielić gest na 5 faz:
Preparation – przygotowanie
Prestroke hold – przetrzymanie prestroke
Stroke – gest właściwy
Poststroke hold – przetrzymanie stroke
Restraction – przejście w stan spoczynku

Fazy gestu są organizowane wokół „stroke”. Eksperyment jest tak zaprojektowany, by pokazywać tą fazę w synchronii z segmentem współwyrażającej mowy. Poniższe ilustracje przedstawiają wszystkie fazy gestu. Zaprezentowane gesty zostały wykonane podczas wypowiadania słów: „I wrzuca do tej rynny wielką kulę do kręgli.” Całkowitą rozpiętość, od początku (przygotowanie) do końca (spoczynek) zgrupowaną w czasie możemy nazwać czasem życia gestu.

Pytanie, które teraz można postawić brzmi: Czy gesty mają skłonność do „przewidywania” treści lingwistycznych, czy są zbieżne z nimi? Analiza występowania gestu w relacji do mowy pokazuje, że gest ma swoje miejsce w trakcie pauz w mówieniu. Zsynchronizowany widok obu kanałów przekazywania informacji uświadamia jasno, że gest i mowa są współ-występujące.

Mc Neill przeprowadził szereg eksperymentów, podczas których zadaniem osób badanych było opisanie wcześniej obejrzanych filmów. Zanim przystąpiono do etapu prezentacji filmu, osoby zostały poinformowane, że ich zadaniem będzie opowiedzenie oglądanej historii drugiej osobie. Wypowiedź każdego badanego była filmowana, a następnie analizowana pod względem występujących gestów i ich relacji do wypowiadanych słów.

Przykładowy eksperyment polegał na tym, że osoba opisywała jeden z epizodów klasycznej bajki: „Tweety and Sylvester”.

Opis scen.

Sylwester czołga się w środku rynny od dołu. Tweety wyrzuca kulę do środka rury od góry. Następuje zmiana sceny – strona budynku, centralny fragment rynny, wybrzuszenie w rynnie przesuwa się w dół, wybrzuszenie eksploduje. Sylwester wypada na ulicę razem z toczącą się kulą (bowling-ball shaped bottom). Turla się w dół na koniec ulicy. Sylvester przeturlał się na inna część ulicy, wygląda na przygnębionego. Scena pustej ulicy; scena zmienia się – koniec ulicy; kręgielnia, Sylwester wturlał się przez wejście do kręgielni; wejście do kręgielni bez Sylwestra, dźwięk upadających kręgli.
(see McNeill 1992, Appendix, for full transcript; created by Elena Levy).

Rozważany fragment opisu:

„i ptaszek Tweety biegnie i łapie kulę do kręgli i upuszcza ją w dół rynny”
“and Tweety Bird runs and gets a bowling ba[ll and drops it down the drainpipe].”

Opowiadaniu o tym zdarzeniu towarzyszyły gesty: ruch dwóch rąk w dół rozpoczynający się od poziomu klatki piersiowej. Wyglądało to tak, jakby ręce coś wpychały – duży kolisty obiekt.
W opisie zaznaczono kwadratowym nawiasem, kiedy zaczął się ruch rąk w górę od poziomu łona mówcy, by przygotować się do pchnięcia w dół.
Dłonie, pod koniec opadania, na chwilę się zatrzymały w określonej pozycji (palce dłoni zgięte jakby trzymały coś okrągłego), zamarły w powietrzu (pierwsze podkreślenie). Następnie ruch dłoni znów odbywał się w dół(w momencie wypowiadania słów „it down” – pogrubienie). Punkt wzrostu (the growth point) przebiegał właśnie podczas wypowiadania słów „it down” oraz podczas prezentowania pchnięcia w dół. W tym momencie nastąpiło połączenie obrazu – gestu i lingwistycznej treści.

Opis punktu wzrostu – Growth Point.

GP uważany jest za początkową formę jednostki „myślenia-dla-mówienia” (thinking for speaking) z której wyłania się dynamiczny proces organizacji myśli. GP związany jest z generowaniem w czasie rzeczywistym elementów wyrażania się. Najważniejszym powodem dla którego GP właśnie tak się nazywa jest to, iż odnosi się on do koncepcji, w której występuje określony punkt startu dla wyrażania myśli.

Podczas mówienia osoba wykonała gest, w którym obie ręce wykonały ruch: pchnięcie w dół od poziomu klatki piersiowej w dół. W opisie zaznaczono kwadratowym nawiasem kiedy zaczął się ruch rąk w górę – od poziomu łona mówcy, by przygotować się do pchnięcia w dół.
Następnie ręce zatrzymały się na końcu wypowiadania słowa „drops” (dłonie w tej samej zaokrąglonej pozycji, skierowane w dół) – pierwsze podkreślenie. Następnie pojawił się gest stroke – pchnięcie w dół – dokładnie w tym samym czasie wypowiadania słów „it down” (bold). Ruch kończył się dokładnie w połowie wypowiadania słowa „down”, ręce znowu zamarły w powietrzu, dopóki nie zostało zakończone wypowiadane słowo (drugie podkreślenie). Wreszcie dłonie powróciły do stanu spoczynku (aż do drugiego kwadratowego nawiasu). Te dwie pauzy – przytrzymanie i kontynuowanie fazy przygotowawczej – ujawnia, że pchnięcie w dół było dokładnie nacelowane na fragment wypowiedzi „it down”: pchnięcie w dół było przytrzymane dopóki odpowiedni fragment wypowiedzi się nie rozpoczął i trwało – pomimo przerw w ruchu, dopóki odpowiedni fragment wypowiedzi się nie zakończył. Fragment wypowiedzi „it down” plus obraz pchania w dół stanowiły GP. Nie jest możliwe zrozumienie źródła GP bez opracowania jego relacji do kontekstu. Kontekst budowany jest poprzez słowa – gesty poprzedzające growth point. Historia opisywanej kreskówki polega na ciągłych próbach pochwycenia Tweetego przez Sylwestra. Mamy do czynienia z dwoma bohaterami, którzy stanowią dwie przeciwstawne siły.

Ruch dłoni w dół, podczas wykonywania opisywanego gestu omija czasownik „drops” pomimo, iż określa on ruch kuli w dół. Dzieje się tak dlatego, ponieważ czasownik ten nie określa roli jaką pełni kula. Kula wyraża antagonistyczną siłę przeciwko Sylwestrowi, przeciwko jego działaniu. Czasownik „drops” – upuszczać określa co Tweety zrobił, nie określa zamierzonego znaczenia obrazu. Sens jaki chciała przekazać osoba mówiąca nie dotyczył upuszczania czegoś, ale przedstawienie ruchu kuli jako antagonistycznej siły.
Z tego względu, szczegóły dotyczące połączenia gestu i mowy stanowią konstrukcję, którą tworzy osoba mówiąca.

Proces tworzenia tej konstrukcji nazywa się UNPACKAGING. Osoba w trakcie opisu poszukuje jak najlepszej formy, by wyrazić swoją myśl. Do tego celu wykorzystuje dwa całkowicie odmienne kanały: obraz i słowo. W momencie wyboru słów: „drops it down” osoba opisująca kreskówkę uzupełnia znaczenie tego wyrażenia o gest, który obrazuje siłę antagonistyczną, która została pominięta w kanale lingwistycznym. I w tym momencie układ dialektyczny pomiędzy obrazem, a słowem kończy się. Kończy się właśnie w momencie występowania GP, kiedy język i gest nawzajem się uzupełniają, a dynamiczność krzyżuje się ze statycznością.

KONTEKST

Mc Neill w swych rozważaniach odwołuje się do Heideggera i jego sposobu traktowania symboli. By znak mógł być odczytany, nie może być brany pod uwagę sam w sobie, ale należy również pamiętać o całym wzorze relacji, w których ten znak jest osadzony. Nie można zapominać również o punkcie widzenia słuchacza z punktu widzenia osoby mówiącej. Heidegger mówi, że znak wskazuje kontekst ze wspólnie dzielonej rzeczywistości – i to jest klucz do zbliżenia się do znaku. By sprawić, że nasze myśli zaistnieją w formie znaku muszą one zaistnieć we wspólnym kontekście. Znak coś znaczy tylko dla tych którzy znają jego kontekst. To pozwala nam nakreślić sposób na dialektykę: znak i obraz są nierozłączne, wspólnie wiążą się z tym samym kontekstem. W nawiązaniu do tego opisu GP i aspekt socjalny – obie osoby występują w tym samym kontekście. Proces komunikacji zatem polega na wciągnięciu drugiej osoby w ten sam kontekst. Heideger mówi o języku jako o domu bycia. Ta metafora zazębia się z teorią, że dialektyka języka obrazowego mieszka w tym domu i przywołuje go do życia.

Kombinacja gestu i języka w dialektyce jest niestabilna – dynamiczna. Dynamiczne stany wymagają odpoczynku. Z tego powodu dialektyka zawiera cykle, w których po niestabilności następuje odpoczynek.

Czy rodzaj języka wpływa na sposób myślenia?
Czy myślenie wpływa na sposób dobierania słów?
Jak gest wpływa na cały ten proces?

Znaczenie jest aktem myśli w pełnym sensie tego słowa. Ale w tym samym czasie znaczenie jest niezbywalną i nieprzenośną częścią słowa, a przez to należy do dziedziny języka tak samo jak do sfery myśli. Znaczenie słowa rozwija się. Znaczenie słów raczej przyjmuje dynamiczną formę niż statyczną. Zmienia się tak samo jak rozwija się dziecko. Zmienia się na różne sposoby, w których funkcjonują myśli. Stałość znaczeń słów zostaje zastąpiona wewnętrzną intuicją.

Gest w GP niesie żywe znaczenie, które mieszka się w słowie. Kiedy widzimy gest co tak naprawdę widzimy?

Gesty i mowa są nie tylko wiadomością czy sposobem komunikacji, ale są sposobem rozumowego istnienia w momencie mówienia – gesty są przenoszeniem myśli do stanu istnienia na konkretnej płaszczyźnie w rzeczywistości. Wyrażenie to jest wcieleniem znaczenia w konkretne materialne doświadczenie. Koncepcja ta mówi, że gest, aktualny ruch gestu jest wymiarem znaczenia.

Powyższe rozważania związane są z ideą „material carrier”. Material carrier – fraza zastosowana przez Vygotsky (1986) jest koncepcją, która mówi, że gest jest wymiarem myślenia. Jest początkiem modelu abstrakcyjnego, który wskazuje jaką wielką moc reprezentacji ma materializacja.

Dla osoby mówiącej gesty i mowa są nie tylko wiadomością czy sposobem komunikacji, ale są sposobem rozumowego istnienia w momencie mówienia. Wykonując gest, jego główną ideą jest przeniesienie go w konkretny stan zaistnienia oraz stania się częścią istnienia samego mówcy właśnie w tym momencie. Echo Heidegerowskiej myśli w tym stwierdzeniu jest przez McNeilla zamierzone. Gesty i słowa przybierają różne formy, o różnych funkcjach nie tylko wyrażania się, ale również rozumowego istnienia.

Osoba mówiąca, która przyjęła pozycję narratora kreskówki, chwilowo swój stan bycia zmaterializowała jako obraz jednego z bohaterów, wspinającego się wewnątrz rury.

Doświadczenia McNeilla doprowadziły go do hipotezy: bez gestów język nie mógłby się rozwijać; niektóre części mózgu odpowiedzialne za język nie rozwinęłyby się do takiej postaci jaką teraz posiadają. Zarówno język wpływał na rozwój gestów jak i gesty wpływały na rozwój języka. Głównym czynnikiem odpowiedzialnym za tą ewolucję jest integracja języka i gestu, którą możemy codziennie obserwować.

Kolejnym wnioskiem McNeilla jest stwierdzenie, iż jeśli gesty występowałyby oddzielnie, stałby się rodzajem pantomimy. Nie wyklucza nawet, że pantomima właśnie posiada takie źródła. Różne rodzaje gestów posiadają inne ścieżki rozwoju i nie wszystkie brały udział w powstawaniu języka. Te rozważania doprowadziły McNeilla do podważenia teorii gesture-first, która mówi, że język wywodzi się od języka gestów, który został stopniowo wyparty przez mowę. Co więcej gest i język należą do pojedynczego systemu „verbalized thinking and communication”. W tym systemie zarówno gesty jak i mowa są niezbędnymi, kluczowymi elementami. Nie można stwierdzić, który element tego systemu jest prostszy, ale można zaobserwować w jaki sposób działają razem. Gesty nie są znakami z niezależnym lingwistycznym kodem. Gesty istnieją tylko w połączeniu z mową i nie posiadają własnego systemu kodowania. Taką hipotezę wysuwa Mc Neill, ale czy słusznie udowodnioną?
Trudno mi odpowiedzieć, ale pozostawiam ją jako jedną z opcji.

Bibliografia

[1] David McNeill, Imagery for speaking, University of Chicago
[2]David McNeill, Gesture, In: Cambridge Encyclopedia of the Language Sciences ,University of Chicago
[3] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[4] David McNeill, Gesture, In: Cambridge Encyclopedia of the Language Sciences ,University of Chicago

[5] Vygotsky, L. S. (1987). Thought and language. (Edited and translated by E.Hanfmann & G. Vakar; revised and edited by A. Kozulin). Za Cambridge:MIT Press. za David McNeill, Imagery for speaking, University of Chicago
[6]David McNeill, Imagery for speaking, University of Chicago

[7] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[8] David McNeill, Gesture, In: Cambridge Encyclopedia of the Language Sciences ,University of Chicago
[9] David McNeill, Gesture, In: Cambridge Encyclopedia of the Language Sciences ,University of Chicago

[10] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[11] David McNeill, Imagery for speaking, University of Chicago
[12] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[13] Acta Linguistica Hafniensia green – 6/28/02 GESTURE AND LANGUAGE DIALECTIC, David McNeill, University of Chicago
[14] Acta Linguistica Hafniensia green – 6/28/02 GESTURE AND LANGUAGE DIALECTIC, David McNeill, University of Chicago
[15] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[16] David McNeill, Gesture and Thought, 9/19/05
[17] Vygotsky, L. S. 1986. Thought and Language (revised and edited by A. Kozulin). Cambridge, MA: MIT Press. (1986 p. 212, 217); Acta Linguistica Hafniensia green – 6/28/02 GESTURE AND LANGUAGE DIALECTIC, David McNeill, University of Chicago,
[18] David MCNEILL , Gesture and Thought, University of Chicago, The Summer Institute on Verbal and Non-verbal Communication and the Biometrical Principle, Sept. 2-12, 2006, Vietri sul Mare (Italy), organized by Anna Esposito.
[19] David. McNeill,a Bennett Bertenthal,a Jonathan Cole,b and Shaun Gallagherc Gesture-first, but no gestures? aDepartment of Psychology, University of Chicago, 5848 South University Avenue, Chicago, IL 60637; bClinical Neurological Sciences, Clinical Neurophysiology, Poole Hospital, Longfleet Road, Poole, BH15 2J , United Kingdom; cDepartment of Philosophy, University of Central Florida, Colbourn Hall 411, Orlando, FL 32816-1352.
[20] David. McNeill,a Bennett Bertenthal,a Jonathan Cole,b and Shaun Gallagherc Gesture-first, but no gestures? aDepartment of Psychology, University of Chicago, 5848 South University Avenue, Chicago, IL 60637; bClinical Neurological Sciences, Clinical Neurophysiology, Poole Hospital, Longfleet Road, Poole, BH15 2J , United Kingdom; cDepartment of Philosophy, University of Central Florida, Colbourn Hall 411, Orlando, FL 32816-1352.

Reklamy